Kunstmatige intelligentie (AI) transformeert wetenschappelijke systemen, biedt nieuwe tools om complexe wereldwijde uitdagingen aan te pakken en zorgt voor een versnelling van het onderzoeksproces zelf. Tegelijkertijd brengt deze transformerende kracht uitdagingen met zich mee die de wereldwijde wetenschappelijke gemeenschap verantwoord moet aanpakken.
De leden van de Internationale Wetenschapsraad en haar partners hebben de impact van opkomende technologieën op wetenschappelijke systemen en de maatschappij onderzocht, bijvoorbeeld door: Navigeren door nieuwe horizonten (2024) – een gezamenlijk UNEP-ISC-vooruitzichtrapport over de gezondheid van de planeet en het menselijk welzijn, de Royal Society Wetenschap in het tijdperk van AI (2024), en het raamwerk van de ISC voor Het evalueren van snel ontwikkelende technologieën, waaronder AI, grote taalmodellen en meer (2024).
Sinds 2024 heeft het Centre for Science Futures van het ISC een bredere kijk op de impact van opkomende technologieën op wetenschapssystemen in het mondiale zuiden via de Toekomst van wetenschappelijke systemen programma, waarbij een belangrijke invalshoek het bestuderen van de AI-gereedheid van de wetenschapssystemen in verschillende landen was: Nationale onderzoeksecosystemen voorbereiden op AI (2025).
De thema's van de drie hier gepresenteerde technische primers zijn voortgekomen uit onduidelijkheden in veel van de landencasestudies die in het bovengenoemde rapport over 2025 aan bod komen. Deze primers willen verder kijken dan modewoorden en hype en bieden technische en contextuele basis. Ze bieden een objectieve, hoogwaardige analyse van de rol van AI in het wetenschappelijke proces vanuit drie perspectieven:
Door de kernthema's in deze domeinen te schetsen, hopen we dat deze handleidingen de wetenschappelijke en wetenschapsbeleidsgemeenschappen van de ISC zullen helpen om het onderwerp te benaderen vanuit een kennispositie, niet vanuit aannames. Dit is cruciaal voor het ontwikkelen van beleid en praktijken die de voordelen van AI maximaliseren en tegelijkertijd de risico's ervan in de wetenschap beperken.
Dit werk werd uitgevoerd met behulp van een subsidie van het International Development Research Centre (IDRC) in Ottawa, Canada. De hierin geuite meningen weerspiegelen niet noodzakelijkerwijs die van IDRC of haar raad van bestuur.