Het maakt deel uit van een blogreeks waarin leden van de ISC Comité voor vrijheid en verantwoordelijkheid in de wetenschap (CFRS) delen hun reflecties op de Vertrouwen in wetenschap voor beleidsnexus rapport, uitgebracht na een workshop georganiseerd door de International Science Council (ISC) en het Joint Research Centre van de Europese Commissie, met medesponsoring van de Amerikaanse National Science Foundation.
Tijdens de workshop kwamen experts bijeen om de complexe dynamiek van vertrouwen in de wetenschap binnen de beleidsvorming te onderzoeken en een centrale vraag te bespreken: In hoeverre kan vertrouwen in de wetenschap voor beleid worden losgekoppeld van bredere vragen over vertrouwen in democratische instituties?
Over de auteur: Robert French was voormalig rector van de University of Western Australia. Hij bekleedt adjunct- en honorair hoogleraarsfuncties aan de University of Western Australia, de Universiteit van Melbourne, de Monash University en de Australian National University.
Vertrouwen in wetenschap voor beleidsnexus is een geavanceerde en uitgebreide bespreking van wat de auteurs omschrijven als ‘de complexe dynamiek van vertrouwen in de wetenschap en de relatie daarvan met beleidsvorming’. Dat gezegd hebbende, verzuimt het om aan het begin te definiëren waar het over gaat – Wat betekent vertrouwen in de wetenschap voor de doeleinden van deze discussie?
A 'wetenschappelijke' definitie van 'vertrouwen' is “een anticiperende mentale toestand waarin positieve verwachtingen worden gekoesterd over het gedrag en de bedoelingen van een andere persoon (of persoon als rolvervuller), instelling of systeem, waardoor men op anderen kan vertrouwen, ondanks een bepaalde kwetsbaarheid of risico”.
Een goede, werkbare definitie van 'vertrouwen in de wetenschap', die gemakkelijker overdraagbaar is, begint met het woord 'vertrouwen' als "een geloof in de betrouwbaarheid, waarheid of kracht van een persoon of ding". Als we die definitie toepassen op 'wetenschap', zijn de relevante personen en dingen wetenschappers en wat zij doen – het toepassen van de wetenschappelijke methode om hypothesen te formuleren en te testen en conclusies te trekken over de natuurlijke wereld en de menselijke samenleving. Binnen de vier hoeken van zo'n definitie kan de multidimensionale discussie over 'vertrouwen in de wetenschap' en de interactie ervan, zowel feitelijk als gewenst, met het overheidsbeleid worden beschouwd.
Dit korte commentaar kan geen recht doen aan de diepgang en breedte van het workshopartikel. Het onderwerp is cruciaal voor de toekomst van menselijke samenlevingen. Elke regering, democratisch of anderszins, die een beleid wil ontwikkelen op basis van aannames over de natuur of haar eigen samenleving, loopt het risico te mislukken als die aannames niet worden ondersteund door relevante wetenschappelijke kennis.
Universiteiten zijn misschien wel de belangrijkste, hoewel niet de enige, plekken waar wetenschap wordt onderwezen en de wetenschappelijke methode wordt toegepast op onderzoek. Ze spelen een cruciale rol om ervoor te zorgen dat hun onderzoekers, docenten en afgestudeerden in de natuur- en sociale wetenschappen het belang van vertrouwen in de wetenschap begrijpen. Dat geldt ook voor afgestudeerden die docent natuurwetenschappen zullen worden in het onderwijs. Dat begrip vereist de acceptatie van een gemakkelijk te verklaren ethisch kader. Dat kader omvat centrale elementen van eerlijkheid en openhartigheid bij het uitvoeren en uitleggen van de methoden en resultaten van wetenschappelijk werk. Openhartigheid vereist het openlijk uiten van twijfel of onzekerheid over bevindingen. Eerlijkheid zal niet overwegen om te veel te beweren of data te manipuleren om gevestigde belangen te dienen. Een ethisch kader omvat ook een transparante bereidheid van wetenschappers om het testen van hun werk en resultaten door anderen te verwelkomen. Wetenschappers zouden zich in staat moeten voelen om tegen beleidsmakers te zeggen dat, hoewel de wetenschap geen absolute zekerheid biedt, haar beweringen in specifieke gevallen voldoende betrouwbaar kunnen zijn om ernaar te handelen.
Universiteiten spelen ook een rol in het helpen van hun onderzoekers, docenten en afgestudeerden om de vaardigheden te verwerven voor ethische communicatie over hun werk met het publiek en beleidsmakers. Niet alle wetenschappers zijn goede communicatoren. Er is behoefte aan institutionele ondersteuning in de publieke arena om specifieke wetenschappelijke gebieden en de relevantie ervan voor het overheidsbeleid uit te leggen.
Het opbouwen en behouden van vertrouwen moet worden beschouwd als onderdeel van de ethische verantwoordelijkheid van leden van de wetenschappelijke gemeenschap, die afhankelijk zijn van steun van de samenlevingen waarin zij actief zijn, ongeacht of die steun afkomstig is van private of publieke bronnen. Een ethisch kader komt naar voren in de conclusies van het workshoprapport, waarin de nadruk wordt gelegd op "de noodzaak van transparante, verantwoorde en inclusieve wetenschappelijke praktijken om vertrouwen te bevorderen" en waarin wordt voorgesteld dat wetenschappers optreden als 'eerlijke bemiddelaars' om dit vertrouwen te faciliteren.
Zoals de referenties aan het einde van het rapport en verder duidelijk maken, bestaat er een zeer uitgebreide literatuur over dit onderwerp. Deze benadrukt de noodzaak van praktische maatregelen in de opleiding van wetenschappers en docenten in de wetenschap om ervoor te zorgen dat vertrouwen wordt opgebouwd, behouden en effectief wordt toegepast op de ontwikkeling van overheidsbeleid in het algemeen belang.
blog 
blog Foto door Connie de Vries on Unsplash
Disclaimer
De informatie, meningen en aanbevelingen die in onze gastblogs worden gepresenteerd, zijn die van de individuele auteurs en weerspiegelen niet noodzakelijkerwijs de waarden en overtuigingen van de International Science Council.
Lees meer over Vrijheid en verantwoordelijkheid in de wetenschap 
Lees meer over het recht om deel te nemen aan en te profiteren van wetenschap 
Lees meer over het heroverwegen van wetenschappelijke carrières in een veranderende wereld. 
Lees meer over het opbouwen van vertrouwen in de wetenschap en het realiseren van haar maatschappelijke waarde. 
Lees meer over hoe vertrouwen afhangt van openheid van het publiek over hoe wetenschap wordt bedreven. 
